Het lijkt wel olie op het water, in allerlei blauwe en paarse tinten. Een vormt een dun kleurig vliesje op het water. Als je het aanraakt, breekt het dunne laagje in stukken. Geen olie dus, want dat vloeit aaneen. In plaats van milieuvervuiling is het een dun vlies, gemaakt door de natuur zelf: om precies te zijn, door ijzerbacteriën. Het is een teken van kwel, omhoog borrelend grondwater. Een natuurverschijnsel met diverse interessante kanten voor natuurliefhebbers en fotografen.

De werking van kwel

Kwel is het verschijnsel waarbij grondwater uit de bodem omhoog komt en aan de oppervlakte verschijnt. In de Gelderse Vallei (tussen o.a. Ede, Wageningen en Barneveld) speelt dit een grote rol in het landschap. Dat gaat als volgt:

1. Regen infiltreert

   Op de Veluwe valt veel regen → dit water zakt in de bodem (zand laat water goed door).

2. Ondergrondse stroming

   Het water stroomt langzaam ondergronds richting de Gelderse Vallei.

3. Druk bouwt op

   Omdat de Gelderse Vallei lager ligt, ontstaat er druk op het grondwater.

4. Water komt omhoog = kwel

   Op zwakke plekken (zoals sloten, weilanden of beekdalen) komt het water weer naar boven. 
   Dat opstijgende water noemen we kwelwater.

IJzerbacterien

Kwel is grondwater, dat aan de oppervlakte komt. Dat water heeft soms een lange reis gemaakt door de diepe ondergrond. Door het verblijf in de bodem is kwelwater rijk aan allerlei mineralen die opgelost zijn in het grondwater. Een van de talrijkste mineralen is ijzer. Kwel is dus ijzerrijk en dat is te zien. Vaak bevat kwel ook andere mineralen zoals calcium (kalk).

Je herkent kwelslootjes en kwelplekken aan hun roodbruine kleur. Dat ontstaat doordat het ijzer in contact komt met zuurstof en begint te “roesten”. IJzer en zuurstof vormt ijzeroxide en dat is een net woord voor roest. In overbelaste slootjes zie dat het ijzer uit begint te vlokken en een drabbige bruine massa vormt. Dat is een samenklontering van ijzer met fosfaten. Kwelgebieden kunnen interessant zijn voor planten en dieren. Door de rijkdom aan mineralen en gebrek aan meststoffen (fosfaten, nitraten) ontstaat een bijzonder biotoop, waar bijzondere soorten gedijen. Bron: www.natuurfotografie.nl/soortbeschrijving/ijzerbacterien/ 

Niet alle water hier is hier gekomen via regen: een deel is opgeborreld | Allard Bijlsma

Op De Leughte

Kijk vooral in een slootje op het park waarin het water niet al te snel stroomt. Het beste kun je het zien in het voorjaar en najaar, als er veel water in de sloten staat. Wil je er een foto van maken? Houd de camera dan schuin en speel met het licht dat erop valt. Heb je geluk, dan zie je een waaier aan kleuren.